هر شنبه با ترجمه: ترجمه فعل «tend to»

در این هفته به ترجمه صحیح فعل tend to به فارسی و برعکس صحبت خواهیم کرد. بسیاری از مترجم‌ها این فعل را به «تمایل داشتن» یا «میل داشتن» ترجمه می‌کنند. ابتدا تعریف این فعل را از فرهنگ‌های لغت تک‌زبانه انگلیسی جستجو می‌کنیم.

 

1. tend to do something: if something tends to happen, it happens often and is likely to happen again (Longman Dictionary of Contemporary English)

2. tend: used to describe what often happens or what someone often does or is likely to do; followed by to + verb (Webster's Advanced Learner's Dictionary)

3. tendfrequently behave in a particular way or have a certain characteristic (Concise Oxford English Dictionary)

همانطور که می‌بینیم، tend to به آنچه غالباً، معمولاً، یا مکرراً اتفاق می‌افتد اشاره دارد. شاید بتوان این فعل را هنگامی که فاعل آن موجود زنده است، به «تمایل داشتن» ترجمه کرد، ولی این معادل هنگامی که در مورد فاعل غیرجاندار صحبت می‌کنیم مناسب نیست. در چنین مواردی، بهترین معادل برای این فعل، قیودی مانند «معمولاً»، «اغلب»، یا «غالباً» در فارسی است. در زیر چند ترجمه اشتباه و یک ترجمه صحیح می‌بینیم.

 

قربانی تمایلی به اجتناب از فرد متجاوز یا تلافی  ندارد.

ترجمه:

The victim does not tend to avoid the offender or take revenge.

ترجمه صحیح:

The victim is not inclined to avoid the offender or take revenge.

 

Because incomes typically rise over one’s lifetime, individuals tend to borrow when they are young and save later on.

 ترجمه: از آنجائی که درآمدها نوعاً در طول زندگی فرد افزایش می یابند، اشخاص وقتی جوان هستند تمایل به قرض گرفتن و بعدها پس انداز کردن دارند.

ترجمه صحیح: از آنجائی که درآمدها نوعاً در طول زندگی فرد افزایش می یابند، افراد معمولاً در جوانی قرض گرفته و بعدها پس‌انداز می‌کنند.

 

As expected the BIC criterion tends to favor smaller models.

 ترجمه: همانطور که پیش بینی می‌کنیم معیار BIC از مدل‌های کوچک‌تری استفاده می‌کند.

اینجا مترجم فعل tend to را برای سادگی و اختصار کلاً حذف کرده و در ترجمه نیاورده است. چرا که ترجمه‌ای مانند «...معیار BIC تمایل به استفاده از مدل‌های کوچکتری دارد.» خیلی مفهوم نیست.

ترجمه صحیح: همانطور که انتظار می‌رود، معیار BIC اغلب مدل‌های کوچک‌تر را ترجیح می‌دهد.

 

در مثال آخر، ترجمه صحیحی از این فعل ارائه شده است.

 

When it comes to sound, smooth surfaces make a very bad medium. That’s because it tends to reflect sound waves rather than absorb it.

 ترجمه: زمانی که در مورد صدا بحث می‌کنیم، سطوح صاف محیط‌های بسیار بدی هستند، زیرا معمولا صدا را بجای اینکه جذب کنند، منعکس می‌کنند.

همانطور که در جمله فوق می‌بینید، عبارتی مانند «...تمایل به انعکاس صدا به جای جذب آن دارند.» ترجمه بسیار نامناسبی خواهد بود.

 

امیدوارم از مطلب این هفته استفاده برده باشید. اگر نظر یا پیشنهادی درباره موضوع این هفته یا کل این مجموعه دارید، نظرهای خود را حتماً با ما به اشتراک بگذارید.

 

 

 

 

هر شنبه با ترجمه: تفاوت including و namely

سلام،

موضوع این هفته مسئله‌ای بسیار مهم و مشکل‌ساز برای مترجم‌هاست. بنابراین، تصمیم گرفتم با استفاده از مثال‌های موجود در اینترنت مطلبی نسبتاً کامل در این باره نوشته و این موضوع را تا حد امکان روشن کنم.

قاعده کلی استفاده از including و namely این است که:

اگر این واژگان شامل تنها چند نمونه از موارد بسیار دیگر باشد، می‌توانیم از کلماتی مانند .including, for instance, for example, such as, e.g استفاده کنیم. برای مثال:

All forms of precipitation, including drizzle, rain, snow, ice crystals, and hail, are produced as a result of the condensation of atmospheric moisture. (Britannica.com)

در این جمله، برف، باران، تگرگ، و غیره تنها چند نمونه از نزولات آسمانی هستند و بنابراین استفاده از including در اینجا صحیح است. در حالی که در جمله زیر:

There are three factors that can inhibit good communication, including poor listening skills, language barriers, and timing barriers. (cygnet.com)

استفاده از including اشتباه است، چرا که هر سه عامل در جمله آمده‌اند. در همین جمله، استفاده از including زمانی صحیح خواهد بود که بخواهیم تنها یک یا دو عامل از سه عامل ذکر شده را بیاوریم. برای مثال:

There are three factors that can inhibit good communication, including language barriers and timing barriers. (cygnet.com)

 

اما در جملاتی که تمامی موارد در جمله آورده می‌شوند، باید از واژه namely استفاده کرد. برای مثال:

Three students were mentioned, namely John, Sarah and Sylvia. (Longman Dictionary)

* نکته‌ بسیار مفیدی که درباره کاربرد .including, for example, such as, for instance, e.g و کلمات هم‌معنی اینها وجود دارد این است که نباید در انتهای لیست واژگان از .etc استفاده کرد، چرا که آن کلمات معنیِ «و غیره» را به صورت ضمنی در خود دارند و تنها بر چند نمونه (از موارد بسیار دیگر) دلالت می‌کنند. بنابراین، استفاده از .etc پس از این کلمات حشو و از لحاظ معنایی اشتباه خواهد بود. 

هر شنبه با ترجمه

مطلب این هفته را به موضوعی اختصاص داده‌ام که ظاهراً بسیاری از مترجم‌ها با آن مشکل دارند. اجازه دهید با یک مثال شروع کنیم:

The characteristic features of public health include: disease prevention/health promotion and programmatic scope, i.e., population-based planning, monitoring, and evaluation.

بخش انتهایی این جمله را چگونه ترجمه می‌کنید؟ ترجمه یکی از همکاران از این جمله را بررسی می‌کنیم:

ویژگی اصلی سلامت عمومی شامل جلوگیری از بیماری یا ارتقای سلامت و محدوده برنامه¬ای یعنی برنامه ریزی مبتنی بر جمعیت، نظارت و ارزیابی است.

این دقیقاً اشتباهی است که بارها در ترجمه‌های مختلف دیده شده است. در ترجمه چنین عباراتی باید توجه داشت که واژه population-based تنها صفت planning واقع نشده است، بلکه به واژه‌های بعد از آن نیز تعمیم می‌یابد. بنابراین، ترجمه صحیح این جمله به شکل زیر خواهد بود:

ویژگی اصلی سلامت عمومی شامل جلوگیری از بیماری یا ارتقای سلامت و محدوده برنامه¬ای یعنی برنامه ریزی، نظارت، و ارزیابی مبتنی بر جمعیت است.

 

نمونه دیگری از همین اشتباه:

Timereaction is the leading provider in collaborative Workflow management web applications for the SMB global manufacturing and service markets.

نرم افزار Timereaction ارائه دهنده پیشتاز در زمینه برنامه‌های کاربردی وب مدیریت گردش کار مبتنی بر همکاری برای تولید جهانی SMB و بازارهای خدماتی است. 

با توجه به مواردی که در بالا گفتیم، ترجمه صحیح این عبارت «بازارهای جهانی تولید و خدمات برای SMBها» خواهد بود.

 


البته این اشتباه فقط مختص به ترجمه از انگلیسی به فارسی نیست و برعکس آن نیز به دفعات دیده شده است. برای مثال:

  کاهش هزینه های عملیاتی و نیروی انسانی

Reduction of operational costs and staffing 

که شکل صحیح آن باید Reduction of operating and staff costs باشد.

 

 

 

 

هر شنبه با ترجمه: چند نکته پراکنده

مطلب این هفته را به چند نکته بسیار کوچک اما مهم در ترجمه فارسی به انگلیسی اختصاص می‌دهم.

 

1. ترجمه واژه‌هایی که فقط یک عدد از آنها وجود دارد. واژه‌هایی مانند final, same, best, worst, last, next, latest با حرف تعریف (the) می‌آیند و کابرد آنها با a/an اشتباه است. بنابراین:

Do children get a same punishment for a same mistake?

باید به صورت زیر تصحیح شود:

Do children get the same punishment for the same mistake?

 

2. کلمات غیرقابل‌شمارش هرگز جمع بسته نمی‌شوند و با صفات شمارشی یا صفات مبهم که شماره یا تعداد را می‌رسانند، به کار نمی‌روند. برعکس این موضوع نیز صادق است. صفاتی که مخصوص کلمات غیرقابل‌شمارش هستند را نباید با کلمات قابل‌شمارش به کار برد. بنابراین:

In recent years, much efforts have been made to transfer scientific and technological advances related to disasters to people as end users.

باید به این شکل بازنویسی شود:

In recent years, much effort has been made to transfer scientific and technological advances related to disasters to people as end users.

و در صورتی که بخواهیم از واژه effort به شکل جمع آن استفاده کنیم:

In recent years, many efforts have been made to transfer scientific and technological advances related to disasters to people as end users.

 

3. در مقالاتی که اشاره‌ای به ملیت یا محل سکونت نویسنده نشده است، واژه «کشور» را باید به Iran ترجمه کرد، چرا که خواننده هیچ تصوری از اینکه منظور نویسنده کدام کشور است، ندارد. بنابراین:

Urban Damaged Area Organization affiliated to the country's Roads and Urban Development Org. 

باید به شکل زیر نوشته شود:

Urban Damaged Area Organization affiliated to the Iranian Roads and Urban Development Organization.