نقد و تحلیل ترجمه

مدتی پیش وعده داده بودیم که به زودی مطالبی اختصاصی از استادان فن ترجمه به منظور پیشرفت کار مترجمان و ارتقای کیفی آثارشان در این بخش به علاقه مندان ترجمه عرضه خواهیم کرد. خوشبختانه استاد صلح جو به این مجموعه لطف داشته و مقاله و بحث ویرایشی جامعی را برای ما تدارک دیده اند که لینک دانلود آن را می توانید در ادامه مشاهده کنید. لطفا برای استفاده مؤثر از این بحث مطالب را به ترتیب زیر دانلود و مطالعه کنید.

1. ابتدا متن ترجمه شدۀ اولیه را با عنوان «پیروزی اوباما چه معنایی برای زمین دارد» از این جا دانلود کنید. این مطلب حاوی شمارۀ سطرهایی است که استاد در مقاله به آن ارجاع داده اند.

2. هر جا که لازم بود می توانید متن اصلی را بخوانید. متن اصلی را با عنوان زیر از این جا دانلود کنید:

What Obama’s Victory Means for the Earth

3. سپس مقالۀ تحلیلی استاد را از این بخش دانلود و مطالعه کنید.

4. می توانید عملیات ویرایشی انجام گرفته روی متن را از این بخش دانلود و مشاهده کنید.

 

در انتها بار دیگر از استاد صلح جو سپاس گزاریم که با حوصله و دقت این مطلب را برای ما آماده کردند.

منتظر نظرات سازندۀ خوانندگان دربارۀ این متن هستیم.

 

 

ویرایش تحلیلی و آموزشی یک مقالۀ ترجمه شده

 

علی صلح­جو

 

What Obama’s Victory Means for the Earth

 

پیروزی اوباما چه معنایی برای زمین دارد

 

در این نوشته کاستی­های ترجمه و نکته­های آموزشی مربوط به آن­ها توضیح داده شده­است. ابتدا مقالۀ ترجمه شده و سپس این نوشته را بخوانید و هر جا لازم بود به اصل انگلیسی آن مراجعه کنید.

 

ترجمۀ فارسی این مقاله در مجموع خوب است. مترجم در جهت هرچه دقیق­تر و روان­تر بودن ترجمه تلاش کرده است. البته، از آنجایی که احتمال سهو برای هر مترجمی وجود دارد، ترجمۀ حاضر نیز بدون اشکال نیست. از سوی دیگر، چون در متن مقاله به اصطلاحات و عبارات فنی مربوط به الکتریسیته و مسائل زیست­محیطی اشاره می­شود، ترجمه تا حدی تخصصی و وقت­گیر می­شود. در واقع، این متن به بیش از یک حوزۀ مطالعاتی تعلق دارد: سیاست، برق و محیط زیست. متن­هایی که در برخی از بخش­های آن­ها به موضوعاتی غیر از موضوع اصلی اشاره می­شود معمولا مشکل­سازند. اینک موارد اصلاحی مقاله:

 

- عنوان مقاله ایراد دارد. اول، کلمۀ معنا، که به نظر می­رسد نتایج به جای آن بهتر باشد. دوم، منظور از زمین نیز در اینجا کرۀ زمین است و بهتر است به همین صورت ترجمه شود. سوم، ایرادی است که در ترجمۀ این گونه عنوان­ها برای بیشتر مترجمان پیش می­آید. این نوع عنوان­ها، در متن اصلی، سؤالی نیستند، اما در ساختار فارسی به صورت جملۀ سؤالی در­می­آیند و باید در انتهای آن­ها علامت سؤال گذاشت. بنابراین، عنوانِ «پیروزی اوباما چه معنایی برای زمین دارد» بهتر است به صورت «پیروزی اوباما چه نتایجی برای کرۀ زمین دارد؟» تغییر یابد.

 

- در متن­هایی که در محیط­های مجازی منتشر می­شوند، پاراگراف­ها را، به جای تو­رفتگی سطر اول، با گذاشتن یک سطر فاصله نشان می­دهند. متأسفانه، این موضوع در ترجمه رعایت نشده است. اصولاً، در محیط غیرمجازی (چاپ روی کاغذ) بهتر است از تو­رفتگی سطر اول استفاده شود. به هر حال، اگر در متن نه از تو­رفتگی استفاده شده باشد نه از فاصله­گذاری اشکال دارد. برخی به­اشتباه تصور می­کنند که ناتمام ماندن سطر بالایی به معنی پاراگراف بودن سطر بعدی است. البته، این ایراد ممکن است متوجه مترجم نباشد و قصور ماشین­نویس باشد.

 

- در سطر اول اشکالی است که برای هر مترجمی ممکن است پیش بیاید و شاید خیلی مهم نباشد اما، ظاهراً، در جامعۀ فرهنگی ما به آن اهمیت زیادی می­دهند. منظور ایراد املایی است. البته، در اینجا نیز ممکن است اشتباه تایپی باشد، نه ایراد مترجم. منظورم کلمۀ قصر است که باید قسر باشد. پیشنهاد من این است که اگر خواستیم کلمۀ کم کاربردی (مثل همین قسر) را به کار ببریم، حتماً به فرهنگ لغت مراجعه کنیم مگر اینکه در املای آن هیچ تردیدی نداشته باشیم.

 

- سطر 6   از آنجایی که ما به طور ناپایدار به تعدادی نقطۀ اوج زیست­محیطی نزدیک هستیم، پیروزی رامنی می­توانست تسلط بر تغییرات آب و هوایی را ناممکن کند.

 

As we are already precariously close to a number of environmental tipping points, a Romney victory may have made it impossible to reign in climate change.

 

به نظر من، عبارت «ما به طور ناپایدار به تعدادی نقطۀ اوج زیست­محیطی نزدیک هستیم» معنی روشنی ندارد. منظور از tipping point وضعیت مخاطره­آمیزی است که تصمیم­گیری در آن بسیار مهم است و در اینجا منظور گرم شدن زمین و پیامدهای آن است. بنابراین، با در نظر داشتن نظر مثبت اوباما به محیط زیست و کم­توجهی رامنی به این موضوع، جمله را باید به صورت زیر ترجمه کرد:

 

از آنجایی که در برابر برخی مسائل زیست­محیطی در وضعیت مخاطره­آمیزی قرار داریم، این احتمال وجود داشت که پیروزی رامنی مانع کنترل کردن تغییرات آب و هوایی شود.

 

- سطر 7  گزافه­گویی نیست اگر بگوییم ریاست جمهوری رامنی جهان را با دیدگاه فرار از تغییرات آب و هوایی تهدید می­کرد.

 

It is not overstating the case to say that a Romney presidency threatened the world with the prospect of runaway climate change.

 

کلمۀ runaway در اینجا به صورت صفت برای climate change آمده و معنیِ غیرقابل کنترل دارد نه فرار که معنی آن در حالت فعل است. صورت ویراستۀ جمله:

 

گزافه نیست اگر بگوییم ریاست جمهوریِ رامنی جهان را به سوی غیرقابل کنترل شدن تغییرات آب و هوایی می­بُرد.

 

- سطر 9   عنوانِ «امیدها برای دورۀ بعدی» ایرادی ندارد اما بهتر است به صورت «امیدواری­های دورۀ بعدی» باشد.

 

- سطر 10  جملۀ «در دورۀ اول، او استانداردهای ...» اشکالی ندارد، اما یکی از فعل­ها را می­توان حذف کرد و جمله را قدری روان­تر کرد. مقایسه کنید:

 

در دورۀ اول، او استانداردهای اقتصادی سخت­گیرانه­تری برای سوخت برقرار کرده و الزامات دقیق­تری برای کارخانجات زغال­سنگ تعیین نمود.

 

در دورۀ اول، استانداردهای اقتصادی سخت­گیرانه­تری برای سوخت و الزامات دقیق­تری برای کارخانجات زغال­سنگ برقرار کرد.

 

- نکته­ای دربارۀ ضمیر he و she در انگلیسی و چگونگی ترجمۀ آن: به طور کلی، در زبان فارسی، در مقایسه با انگلیسی، از ضمیر کمتر استفاده می­شود. در زبان انگلیسی وقتی مثلاً نام جک یا جیل می­آید، به دنبالش می­توان مرتب از he یا she استفاده کرد. در زبان فارسی این طور نیست. مثلاً نمی­توان یک بار گفت حسن و به دنبال آن مکرر از ضمیر او استفاده کرد، بلکه گاه به گاه باید مرجع ضمیر، یعنی کلمۀ حسن، را ذکر کرد. بنابراین، در ترجمۀ انگلیسی به فارسی، بسیاری از heها و sheها را باید به مرجعشان ترجمه کرد.

 

- در جملۀ «علیرغم موفقیت­ها ...»، قید متهورانه به نادرست به دوره نسبت داده شده است، در صورتی که باید به عمل اوباما نسبت داده شود. دوره نمی­تواند متهورانه باشد.

 

علیرغم موفقیت­هایی که در چهار سال اول داشته است، دورۀ دوم باید بسیار متهورانه­تر از دورۀ اول باشد.

 

صورت ویراستۀ جمله:

 

با اینکه اوباما موفقیت­هایی در چهار سال اول داشته است، در دورۀ دوم باید بسیار متهورانه­تر عمل کند.

 

همان­طور که مشاهده می­شود، ضمیر he در این جمله به اوباما ترجمه شده است.

 

- سطر 13   «رئیس­جمهور بهترین امید نهایی ماست، اما انتخاب مجدد او تضمین نمی­کند که قادر خواهیم بود خود را از لبۀ پرتگاه کنار بکشیم.»

 

The President is our last best hope, but his reelection is no guarantee that we will be able to step back from the precipice.

 

عبارت «بهترین امید نهایی» اشکال­دار به نظر می­رسد. ظاهراً، امید نهایی اصولاً باید بهترین امید باشد. مشکل قضیه از ترجمۀ واژۀ last ایجاد می­شود. این واژه را بیشتر آخرین ترجمه می­کنند که البته درست است، اما همواره این طور نیست. در واقع، وقتی عبارت  the last issue of the journal را به «آخرین شمارۀ مجله» ترجمه می­کنیم، ترجمۀ ما مبهم است زیرا ممکن است به این معنی باشد که آن مجله دیگر منتشر نخواهد شد. ترجمۀ درست این عبارت «جدیدترین شمارۀ مجله» است. بنابراین، در اینجا نیز last را نمی­توان امید نهایی یا آخرین امید ترجمه کرد. شاید بهترین ترجمۀ این عبارت «بهترین امید ما در حال حاضر» باشد. صورت ویراستۀ جمله:

 

اوباما بهترین امید ما در حال حاضر است، اما انتخاب دوبارۀ او تضمین نمی­کند که بتوانیم خود را از لبۀ پرتگاه کنار بکشیم.

 

علاوه بر این، همان­طور که می­بینید، عبارت The President به اوباما ترجمه شده است. گذشته از ترجمۀ ضمیر به مرجع ضمیر، نکتۀ مورد نظر در اینجا وجود حروف بزرگ در خط انگلیسی و نبودن معادل آن در خط فارسی است. حسی که عبارت The President (با حروف کاپیتال) به خوانندۀ انگلیسی می­دهد عبارت معادل آن (رئیس­جمهور) به فارسی­زبان نمی­دهد. بنابراین، مترجم باید، بنا بر موقعیت کلام، در برخی موارد آن را به نام رئیس­جمهور – در اینجا، اوباما – ترجمه کند. به همین علت، از نظر گفتمانی، در جملۀ بعدی (اوباما می داند که...)، اوباما به «او» تبدیل می­شود زیرا در جملۀ قبلی رئیس­جمهور را به اوباما تبدیل کرده­ام. به عبارت دقیق تر، همواره متن فارسی است که تعیین می­کند کجا ضمیر، کجا مرجع ضمیر، و کجا مترادف آن را به کار ببریم نه متن انگلیسی.

 

- سطر 22   انرژی پاک: حرکت رو به جلو با یک استاندارد انرژی پاک که نیاز به تسهیلاتی برای افزایش سهم تولید الکتریسیته از منابع تجدید قدرت دارد.

 

    Clean Energy: Move forward with a clean energy standard that would require utilities to get a greater portion of their electricity from renewable sources of power.

 

ترجمه power به قدرت در این جمله نادرست نیست، اما اگر مخاطبان این مقاله را افرادی ناآشنا با الکتریسیته بدانیم، شاید بهتر باشد آن را برق یا دست­کم نیرو ترجمه کنیم.

 

- سطر 24   «شکست هیدرولیکی» در برابر fracking  نیز اصطلاحی فنی است و نگارنده از درستی یا نادرستی آن خبر ندارد. آنچه مسلم است می­دانم که در این گونه موارد باید به فرهنگ­های لغت تخصصی (در این مورد، مهندسی استخراج گاز) مراجعه کرد، یا از اهل فن پرسید. به احتمال قوی، مترجم نیز همین کار را کرده است. به هر حال، منظور استخراج گاز از طریق شکستن سنگ­های مسیر استخراج است. ضمناً، صفت مشکوک برای تکنیک مناسب نمی­نماید:

 

قانونمند کردن این تکنیک جدید و بسیار مشکوک استخراج گاز طبیعی.

 

          به نظر می رسد واژۀ تردیدآمیز در اینجا مناسب­تر باشد.

 

- ص 2 سطر 7   این عنوان نیز، مانند عنوان اصلی، در ترجمه به صورت سؤالی درمی­آید و باید علامت سؤال داشته باشد: چرا رئیس­جمهور تغییرات آب و هوایی را در حاشیه قرار داد؟

 

- ص 2 سطر 8  جملۀ «در طول مبارزات...» اصلاح شد.

 

- ص 2 سطر 9  صفت قدرتمند برای شواهد خوب نیست؛ کلمۀ قوی بهتر است.

 

- ص 2 سطر 12  عبارت «مخالفِ خنثی­کنندۀ اطلاعات غلط» معنای روشنی ندارد. کلمۀ thwart در اینجا به معنی تضعیف شدن اوباما در برابر مخالفان است. جملۀ مترجم:

 

در دورۀ اول، رئیس­جمهور با مخالفت خنثی­کنندۀ اطلاعات غلط و کارشکنی از سوی جمهوری­خواهان، صنایع سوخت­های فسیلی و سایر ذی­نفعان از اقتصاد انرژی­های قدیمی مواجه شد.

 

During his first term, the President was thwarted by misinformation and obstructionism from Republicans, the fossil fuel industry and other corporate interests beholden to the old energy economy.

 

          جملۀ ویراسته:

 

در دورۀ اول، رئیس­جمهور با پخش اطلاعات غلط و کارشکنی از سوی جمهوری­خواهان، صاحبان صنایع سوخت­های فسیلی و سایر ذی­نفعانِ اقتصاد انرژی­های قدیمی مواجه و در نتیجه تضعیف شد.

 

- ص 2 سطر 14  «مبارزۀ جمهوری­خواهان با دانش آب­و­هوا» باید در ترجمه قدری بازتر می شد. جملۀ مترجم:

 

مبارزۀ جمهوری­خواهان با دانش آب­و­هوا موفق شد اقلیت قابل توجهی از آمریکاییان را وادار کند نسبت به صحت تغییرات آب و هوایی تردید کنند.

 

The Republican war with climate science has succeeded in causing a sizable minority of Americans to doubt the veracity of climate change.

 

          جملۀ ویراسته:

 

مبارزۀ جمهوری­خواهان با تأکید دموکرات­ها بر مسائل مربوط به تغییرات آب و هوایی اقلیت قابل توجهی از آمریکاییان را نسبت به صحت این گونه مسائل به تردید انداخت.

 

- ص 2 سطر 16   معمولاً ابتدا ترجمۀ عبارت مورد نظر را می­آورند و سپس صورت اختصاری آن را. بنابراین، بهتر است به این صورت باشد: شعارهای شکست­خوردۀ جمهوری­خواهان (GOP)...

 

- ص 2 سطر 19  «افتراءبندی به دانش آب­وهوا» عبارت مناسبی نیست:

 

سکوت رئیس­جمهور دربارۀ تغییرات آب و هوایی از این واقعیت ناشی می­شود که GOP و شرکت­های بزرگ نفتی در افتراءبندی به دانش آب­و­هوا موفق بوده­اند و این باعث تضعیف حمایت مردم آمریکا از اقدامات زیست­محیطی شده است.

 

جملۀ ویراسته:

 

سکوت اوباما دربارۀ تغییرات آب و هوایی از این واقعیت ناشی می­شود که جمهوری­خواهان و شرکت­های بزرگ نفتی در زیر سؤال بردن دانش آب­و­هوا موفق بوده و باعث تضعیف حمایت مردم آمریکا از اقدامات زیست­محیطی شده­اند.

 

توضیح:          واژۀ افتراء معمولاً با فعل زدن به کار می رود؛ علاوه بر این، همواره در مورد انسان به­کار می­رود نه غیرانسان.

 

- ص 2 سطر 21  آوردن دو عدد کنار هم درست نیست. مثلاً، نباید نوشت: در سال 1378 6 وزیر استعفا دادند. بنابراین، صورت درست باید این­گونه باشد: در انتخابات سال 2012، شش میلیارد دلار...

 

ضمناً، عبارت «به بازی گرفتن» بیشتر به معنی «دست­کم گرفتن» و «مسخره کردن» است که در اینجا مورد نظر نیست. همان طور که صورت ویراستۀ جمله نشان می دهد، «تاثیرگذاری بر جهت گیری» بهتر است.

 

- ص 3 سطر 2   یکی از اشکالات رایج در ترجمه­های فارسی گذاشتن واژۀ مثال در برابر کلمۀ انگلیسی example است. البته، example در بسیاری موارد همان مثال است، اما نه در همه جا. در برخی موارد، از جمله همین مورد، باید آن را نمونه ترجمه کرد. علاوه بر این، جملۀ ترجمه­شده سنگین و تقریباً نامفهوم است:

 

برای مثال، جمهوری­خواهان، در حالی که افزایش نقطۀ شدت هوای کشور باعث تولید گازهای گلخانه­ای می­شد عنوان کردند که علاقه دارند FEMA (آژانس مدیریت بحران فدرال) خصوصی شود.

 

For example, the Republicans have suggested that they would like to privatize FEMA while increasing the nation’s extreme weather causing emissions.

 

          صورت ویراسته:

 

برای نمونه، جمهوری­خواهان، در حالی که حوادث شدید آب و هوایی و در نتیجه تولید گازهای گلخانه­ای افزایش یافته بود، پیشنهاد کردند که آژانس مدیریت بحران فدرال (FEMA) خصوصی شود.

 

- رسم­الخط: موضوع رسم­الخط این روزها خیلی اهمیت یافته است. مترجمی که یک جا «ها»ی جمع را به کلمه می­چسباند و جایی دیگر جدا می نویسد نوشته­اش اشکال دارد. ضمناً، همزۀ روی «ها»ی غیرملفوظ لازم است و نمی­توان از آن گذشت. اینکه به صورت همزه (یای کوچک) یا «ی» (یای مستقل) باشد چندان مهم نیست؛ مهم این است که حتماً آن را بگذاریم.

 

- نقطۀ ضعف ترجمه: مترجم در ترجمۀ این متن تلاش زیادی کرده و ترجمه­اش نیز نسبتاً خوب است، اما به­نظر می رسد که در آزادی دادن به خودش در ترجمه بسیار سخت­گیر بوده و همین امر به ترجمه آسیب زده است. فراموش نکنیم که ترجمه برای فارسی زبانان است. مترجم توانا کسی است که مفهوم زبان اول را در قالب زبان دوم عرضه کند.

 

 

 

توضیح: برای آگاهی از عملیات ویرایشی، نگاه کنید به تصویر صفحات ویراسته.

 

مترجمان برتر دی 1391

با سلام
 
مترجمان برتر دی ماه در شبکه مترجمین ایران به این شرح اعلام می شود. همچنین از مترجم طلایی با شماره کاربری 6585 برای اطلاع رسانی در مورد اشکالات سایت و همکاری موثر تقدیر و به ایشان نیز پاداش تقدیم می گردد. با تشکر از همه مترجمین و با آرزوی موفقیت
 

سطح مترجم کد مترجم مجموع امتیازات مثبت ارزیابی مجموع امتیازات منفی ارزیابی مجموع امتیازات ارزیابی  امتیاز کل مترجم مبلغ پاداش 
طلایی 1668 126+ -- 126 1428  600000 ریال
نقره ای 11880 98+ 14- 84 327  500000 ریال
برنز 27074 28+ 8- 20 121  400000 ریال



مترجمان برتر آذر 91 - به روز شده

با سلام
 
مترجمان برتر آذر ماه در شبکه مترجمین ایران به این شرح اعلام می شود. ضمن قدردانی از همه مترجمان مجموعه، از این پس نیز به مترجمان برتر هر ماه پاداش اهدا می گردد.
 

سطح مترجم کد مترجم مجموع امتیازات مثبت ارزیابی مجموع امتیازات منفی ارزیابی مجموع امتیازات ارزیابی  امتیاز کل مترجم مبلغ پاداش
طلایی 6671 144+ 11- 133 1369 600000 ریال
نقره ای 11880 102+ 35- 67 248 500000 ریال
برنز 24011 21+ -- 21+ 48 400000 ریال


پی نوشت : ضمن تشکر از ارسال نظرات جهت جلوگیری از پراکندگی در بحث لطفا نظرات مرتبط با موضوع را ارسال کنید.

در آینده نزدیک فرومی جهت بحث تخصصی ترجمه در وبسایت شبکه مترجمین ایران ایجاد خواهد شد.