پیام تسلیت

در کمال تأسف باخبر شدیم که همکار گرامی سرکار خانم همتی در غم از دست دادن مادر گرامیشان به سوگ نشسته است.  این ضایعه بزرگ را به ایشان تسلیت عرض نموده و از خداوند متعال برای  آن مرحوم طلب مغفرت کرده و برای خانواده محترمشان صبر جمیل مسئلت می نماییم.

 

ترجمه فارسی به انگلیسی : مشکلات و موانع

 

نویسنده: شادبه بصیر

کم و بیش کلیه افرادی که به نگارش زبان فارسی تسلط دارند با کسب دانش نسبی در یک زبان بیگانه و داشتن تخصص در چند زمینه علمی قادر خواهند بود متون مختلف را از زبان مبدا (source language) به زبان مادری خود ترجمه کنند. اما کمتر کسی قادر است از زبان مادری خود به زبانی دیگر ترجمه­ای ارائه دهد که از دیدگاه متکلامان زبان مقصد (target language) قابل فهم، عاری از اشکالات دستوری، متناسب با ساختار زبان مقصد، و بهره­مند از گزینش صحیح واژگان باشد. در مقاله پیش رو به برخی دلایل بروز این مشکل نگاهی اجمالی انداخته شده و برخی از روش­های مرتفع کردن آن ارایه می­گردد. ذیلاً فرض می­شود زبان مادری مترجم فارسی و زبان مقصد انگلیسی است.

مشکلات موجود در راه ترجمه فارسی به انگلیسی

 فردی که سال­های سال در ایران زندگی کرده و از کودکی با زبان مادری خود سر کار داشته است، پس از گذراندن دوره­های نگارش و ویرایش و تمرین و ممارست فراوان قادر خواهد بود جملاتی قابل درک و استاندارد ارائه دهد که حتی المقدور فاقد اشتباهات عمده باشد. فرد مذکور پس از آنکه از نگارش متن فارغ شد این توانایی را دارد تا از منظر یک فارسی­زبان به مرور و بررسی متن نوشته شده بپردازد. چنین شخصی در صورت بهره­مند بودن از دانش زبان انگلیسی، و طبیعتاً تسلط به زمینه ی تخصصی متنی که پیش رویش است، می­تواند ترجمه­ای مخاطب­پسند ارائه دهد. شاید مهم­ترین دلیل موفقیت چنین مترجمی در کسب رضایت خواننده این است که زبان مادری وی (mother tongue) با زبان مادری مخاطب یکی است و قاعدتاً قادر است زیبایی و قابل درک بودن متن را از منظر مخاطب بسنجد و ارزیابی کند.

 

همانطور که می­دانیم، هم در ترجمه انگلیسی به فارسی و هم در ترجمه فارسی به انگلیسی، مترجم می­بایست برای کلیه کلمات، عبارات، و اصطلاحات معادل­هایی شایسته در زبان مقصد پیدا کند که علاوه بر انتقال صحیح مطلب مخاطب­پسند نیز باشد. به نظر می­رسد این کار همانطور که در بالا گفته شد برای مترجم انگلیسی به فارسی آسان­تر باشد، زیرا وی در اثر سال­ها زندگی در سرزمین مادری به صورت خودآگاه و ناخودآگاه با زبان و ادب فارسی آشنایی دارد و راحت­تر می­تواند منظور نویسنده را به زبان مقصد برگرداند. 

 

اما ترجمه فارسی به انگلیسی دشواری­های مخصوص به خود را دارد. مترجم فارسی به انگلیسی می­بایست تلاش کند جملاتش تا حد امکان با ساختارهای زبان انگلیسی همخوانی داشته باشد، واژگانی که گزینش می­کند معنای دقیق واژگان فارسی را منتقل کند، ترکیب­هایی بسازد که زیبا و معمول باشند، برای تعبیرهای عامیانه (slangs) و گاهاً ضرب­المثل­ها (proverbs) برگردان­های صحیح بیابد، و در نهایت گزینش کلمات را با توجه به معانی ضمنی آن­ها انجام دهد. تمام اینها، مخصوصا برای شخصی که در کشورهای انگلیسی­زبان زندگی نکرده است چالش­های بزرگی را در پی دارد.

 

به عقیده بسیاری از اساتید فن، مترجم فارسی به انگلیسی، برای عبور از این موانع، در حین ترجمه باید خود را از قید و بند ساختار زبان فارسی برهاند و تلاش کند مفاهیم را با ساختار انگلیسی منتقل کند؛ به عبارتی دیگر، می­بایست از دید یک انگلیسی زبان به متن نگاه کند.

 

 

نگاه کردن به متن از دید یک انگلیسی­زبان

 هنگام ترجمه از زبان مادری به زبان بیگانه، بزرگترین مانعی که باید از آن عبور کرد، علاوه بر مشکلات معمول در راه ترجمه، نگارش جملات به همان سبک و سیاقی است که یک انگلیسی­زبان به نگارش زبان مادری خود می­پردازد. البته، بدون شک دست یافتن به این هدف اگر غیرممکن نباشد بسیار مشکل و نیازمند سال­ها مطالعه، تمرین و ریاضت است.

 

هنگام ترجمه از فارسی به انگلیسی، می­بایست مترجم خود را در جایگاه فردی انگلیسی­زبان (native) قرار دهد و بر روی این موضوع تامل کند که «اگر آن فرد درصدد بود آن مطلب را به انگلیسی سلیس و روان بنویسد چگونه به انجام این امر مبادرت می­کرد.» بدین منظور شخص باید حائز ویژگی­های متعددی باشد و از جنبه­های مختلف تسلط نسبی بر زبان مقصد داشته باشد.

 

 

نوشتن جملات با توجه به ساختار زبان مقصد

 از آنجا که هر زبان ساختار منحصر به فردی دارد، اولین نکته در ترجمه فارسی به انگلیسی تلاش برای نوشتن جملات با ساختار انگلیسی است – یعنی منتقل کردن مفاهیم و معانی با ساختار زبان مقصد. بدین منظور ابتدا باید معانی جملات فارسی را، پس از چند بار مرور جمله، به خوبی درک کرد. سپس همان معانی را مطابق با صرف و نحو زبان مقصد به روی کاغذ آورد. در مرحله بعد، باید جمله انگلیسی را چندین و چند بار مرور کرد تا اطمینان حاصل شود جمله نوشته شده حائز معیارهای زبان مقصد است.

 

به علاوه، همانطور که پیش­تر گفته شد، باید در مورد این موضوع که یک انگلیسی زبان ممکن است این جمله را به چه نحوی بنویسد لحظه­ای درنگ کرد.

 

مثلا؛ در ترجمه جمله زیر:

 

«روز دوشنبه قیمت نفت به پایین ترین حد ظرف 30 سال گذشته رسید.»

 

ممکن است مترجم بنویسد:

 

The oil price reached the lowest level in the last 30 years on Monday.

 

اما با مراجعه به منابع معتبر مانند سایت­های خبری می­توان دید که انگلیسی زبان­ها مفهومی را که از جمله فارسی برداشت می­شود به گونه­ای دیگر به روی کاغذ می­آورند:

 

Oil prices fell to a 30-year low on Monday.

 

همانطور که گفته شد، در ترجمه از فارسی به انگلیسی، بعد از درک مفهوم باید جمله را با ساختار زبان مقصد نوشت و سپس آن را از دید یک انگلیسی زبان بررسی کرد. 

 

مترجمان برتر آبان 1391

به اطلاع مترجمان محترم می رساند، شبکه مترجمین ایران از این پس قصد دارد جهت تقدیر از مترجمان فعال، اقدام به انتخاب مترجمان برتر در سه سطح طلائی، نقره ای و برنز نماید. معیار انتخاب مترجم برتر بر اساس امتیازهای مثبت و منفی ارزیابی سفارش ها توسط تیم ارزیابی است. ضمن عرض تبریک به مترجمان برتر، به رسم یادبود یک جلد کتاب به این عزیزان تقدیم می گردد.

سطح مترجم کد مترجم امتیازهای ارزیابی مثبت امتیازهای ارزیابی منفی امتیاز کل
طلائی 6671 144+ 11- 1128
نقره ای 22186 28+ -- 486
برنز 24269 26+ -- 90

همچنین بدینوسیله از مترجم کد 1668 جهت انجام سریع  و دقیق سفارش 52649 و مترجم با کد 6335 جهت انجام سفارش 53077 تقدیر و تشکر می گردد. به امید موفقیت روزافزون برای کلیه مترجمان عزیز.

اصول ترجمه مقاله جهت ارسال به نشریات بین المللی مانند ISI و IEEE - بخش دوم

نویسنده: نیکان رقامی

بخش دوم - زبان و ترجمه مقاله

 زبان معیار در اکثر ژورنال های بین المللی انگلیسی است. از آنجایی که انگلیسی زبان مادری ما ایرانیان نیست لازم است ابتدا مقاله را به زبان فارسی بنویسیم و سپس آن را به انگلیسی برگردانیم. این گام بسیار مهمی در مسیر چاپ مقاله است. زیرا بسیاری از ژورنال ها پیش از دوری فنی، مقالات را از لحاظ زبانی داوری می کنند و در صورت پایین بودن کیفیت آن را به نویسنده باز می گردانند تا این دسته مشکلات برطرف شود. حتی در صورتی که مجله ای این مرحله را نداشته باشد، باز هم در صورت پایین بودن کیفیت ترجمه و نامفهوم بودن جملات، داوران کار را مرجوع کنند. تسلط به زبان انگلیسی، آشنایی با ادبیات مقاله نویسی، و همچنین آشنایی با کلمات تخصصی هر رشته از لازمه ها ایجاد مقاله ای بدون ایراد زبانی است. حتی در صورت گذراندن مراحل فوق، یک مقاله ممکن است اثر و نتجه مطلوبی را که مد نظر نویسنده آن بوده به جای نگذارد زیرا به دلیل تسلط ناکافی به زبان مقصد، مفاهیم اشتباه منتقل شده باشند.

 بنا به آنچه گفته شد، تسلط اندک یا متوسط به زبان انگلیسی (زبان معیار مقالات بین المللی)، حتی با وجود آشنایی کامل با دایره کلمات تخصصی رشته، برای نوشتن مقاله ای بدون ایراد زیانی کافی نیست. توجه نکردن به این مسئله مهم می تواند باعث رد شدن مقاله تان شود، حتی اگر مطلبی کاملاً تازه ارائه کرده باشید. مقالات باید توسط کسانی ترجمه شوند که علاوه بر مسلط بودن به زبان انگلیسی به ادبیات مقاله نویسی نیز مسلط باشند.

 باور غلطی وجود دارد که مقالات پیش از چاپ توسط ویراستار تصحیح می شوند. این امر صحت نداشته و نویسنده شخصاً مسئول ارائه مقاله به بهترین نحو است. البته در این راه افرادی را که با عرف ها و مقررات بین المللی آشنایی ندارند راهنمایی می کنند. پس مهمترین گام در روند نوشتن و چاپ مقاله، ترجمه بی عیب و نقص است؛ زیرا کم توجهی به این بخش باعث هدر رفتن وقت و سرمایه تان شده و ممکن است به دلیل درست نرساندن مطلب، مقاله مرجوع شود.

 چهار نکته را باید در مورد زبان مقاله مد نظر داشت، زبان مقاله باید واضح، غیرمغرضانه، دقیق، و کوتاه باشد. ایرادهای مشترکی که در ترجمه اکثر مقالات دیده می شود عبارتند از:

  •  ساختار جملات از لحاظ دستوری غلط هستند
  • زمان ها صحیح نیستند (در ادامه بیشتر توضیح داده می شود)
  • از ساختارهای زبان مبدأ در ترجمه استفاده می شود

 در ترجمه مقاله باید دقت شود که جملات کوتاه و مستقیم باشند و مفهوم را به طور واضح برسانند. باید جملات بلند به جملات کوتاه تر شکسته شوند تا هر جمله منتقل کننده فقط یک ایده باشد. جملات چند عبارتی و بلند تمرکز خواننده را از روی مطلب منحرف می کند. توصیه می شود که تعداد کلمات یک جمله بیشتر از 12 تا 17 کلمه نباشد.

 برخلاف نوشتار فارسی که ماضی نقلی کاربرد بسیاری در بیان روش آزمایش دارد، در ترجمه مقاله باید زمان ها مطابق با استانداردها و صحیح انتخاب شوند. به جز در جملات خبری ای که در ابتدای چکیده یا مقدمه نقل می شوند و معمولاً بار علمی ندارند و شروع کلام هستند، در باقی مقاله باید تنها از دو زمان استفاده شود: حال ساده و گذشته ساده.

 حال ساده را در ترجمه حقایق و فرضیه ها به کار ببرید؛ مثلاً، در زمانی که می خواهید مطالب مبرهن و حقایق شناخته شده را بیان کنید.

 استفاده اصلی گذشته ساده در ترجمه بخش مواد و روش ها یا روش شناسی مقاله است. برخلاف فارسی که این بخش عموماً با زمان ماضی نقلی نوشته می شود، در استاندارد ترجمه مقالات بین المللی این بخش باید در گذشته ساده نوشته شود. این یکی از عمول ترین ایرادهای ترجمه توسط مترجمین غیرحرفه ای است، زیرا بدون اطلاع از این مطلب عموماً از ساختار فارسی جملات پیروی می کنند.

 علاوه بر مورد فوق، گذشته ساده بخش نتایج نیز کاربرد دارد.

مقالات با زبان انگلیسی معیار نوشته می شوند؛ یعنی، ترجمه مقاله با زبان ادبی یا عامیانه صحیح نیست. کلمات نباید با حالت کوتاه نوشته شوند مثلاً، weren’t، wouldn’t. از اختصاراتی باید استفاده شود که شناخته شده هستند یا حداقل یک بار در طول متن حالت کامل آنها آورده شده است.

 در بخش روش ها حتماً جملات را به صورت مجهول ترجمه کنید اما از آنجایی که جملات معلوم گیرایی و جذابیت بیشتری برای خواننده دارند در سایر قسمت ها، به ویژه نتایج، از این جملات استفاده کنید.

 در ترجمه مقالات جایی برای حشو و اطناب نیست. از زیاده روی در قیدهایی مانند however، in addition to، furthermore، و مشابه اینها اجتناب کنید. همچنین جملات واضح و حشوی مانند in this paper 

را زیاد به کار نبرید. باید پیش از ارسال مقاله از تک تک کلمات آن مطمئن باشید.