راهنمای جامع ترادوس استودیو [به‌روزرسانی می‌شود]

کار کردن با هر نرم‌افزاری مستلزم آشنایی با ریزه‌کاری‌هایی است تا بتوان به نحو احسن از آن بهره برد. نرم‌افزار کمک‌مترجم ترادوس استودیو نیز از این قاعده مستثنی نیست. از این رو، در این مطلب به نکات مهمی اشاره می‌کنم که باعث می‌شوند تجربهٔ کاربری بهتری در این نرم‌افزار داشته باشید. با شبکهٔ مترجمین ایران همراه باشید.

 

اعداد در ترادوس

مشکل تایپ اعداد، مخصوصاً اعداد اعشاری، همیشه به همراه زبان فارسی بوده است و همچنان نیز در نرم‌افزارهای مختلف با آن مواجه می‌شویم. در ترادوس نیز این موضوع وجود دارد. وقتی به ترادوس اجازه دهید به صورت خودکار اعداد را وارد کند، در خروجی اعداد به انگلیسی ظاهر می‌شوند. شاید بگویید که با یک find & replace  ساده می‌توان زبان اعداد را فارسی کرد. ولی فایلی را در نظر بگیرید که مملو از اعداد اعشاری و اعداد مربوط به زیربخش‌ها است. در این جا با قابلیت جایگزینی ورد به نتیجهٔ مطلوب‌تان نمی‌رسید.

راه حل چیست؟ اول از همه باید بگویم که این راه حل فقط با کیبورد استاندارد امکان‌پذیر است (کیبوردی که در محیط‌ وب، نرم‌افزارهای گرافیکی و بسیاری موارد دیگر برتری خود را نسبت به کیبورد قدیمی ویندوز نشان داده است). پس پیشنهاد می‌شود برای به روز بودن و مواجه نشدن با دردسرهای مختلف از کیبورد استاندارد استفاده کنید. برای این که اعداد در خروجی ترادوس فارسی باشند، کافی است با اعداد number row کیبورد (با اعداد نامپد تایپ نشود) عددها را خودتان تایپ کنید. مثلاً، برای تایپ کردن ۱۲۸.۲ ابتدا ۲ را بزنید، بعد نقطه و سپس ۱۲۸ را وارد کنید. باز هم تأکید می‌کنم، اگر از کیبورد غیر استاندارد استفاده می‌کنید، بهتر است بگذارید خود ترادوس اعداد را وارد کند، چون خروجی را راحت‌تر می‌توان فارسی کرد.

راهنما: برای استفاده از قابلیت Find & Replace ورد برای تغییر دادن اعداد انگلیسی به فارسی بدین ترتیب عمل کنید: ابتدا با زدن ctrl+h وارد پنجرهٔ آن شوید. حال، در کادر Find what عبارت ^# را تایپ کنید (باعث می‌شود تغییرات فقط روی اعداد اعمال شود).

 سپس، روی کادر  Replace with کلیک کنید و با کلیک روی More>> از پایین پنجره روی Format کلیک کنید و از قسمت Language فارسی را برگزینید. حال با زدن replace all تمامی اعداد فارسی می شوند.

نکته: برای این که این کار فقط در قسمتی از متن صورت گیرد، آن قسمت را انتخاب کنید و سپس روی replace all کلیک کنید و در نهایت روی گزینهٔ No کلیک کنید.

 

چک کردن فایل خروجی

هر نرم‌افزاری عادت‌های خاص خود را دارد. در ترادوس یکی از عادت‌های خوب چک کردن فایل خروجی قبل از شروع به ترجمه است. یادتان باشد که همیشه بعد از وارد کردن فایل مورد نظر در ترادوس و قبل از شروع ترجمه با زدن ctrl+shift+p میانبر View in… as Target خروجی فایل‌تان را بررسی کنید. بدین ترتیب، اگر هر مشکلی در فایل وجود داشته باشد قبل از این که ترجمه‌تان شروع شده باشد حلش می‌کنید. در حین انجام پروژه نیز پیش‌نمایشی از فایل خروجی‌تان ببینید. چون ممکن است در حین کار (مثلاً، ادغام کردن سگمنت‌هایی که حاوی تگ به‌خصوصی هستند) مشکلی برای پروژه پیش بیاید.

چند مزیت مهم نرم‌افزار‌های مترجم‌یار

نویسنده: مصطفی سعیدنژاد، مدیر عامل و هم‌موسس شبکه مترجمین ایران

حتماً تا به حال نام نرم‌افزارهای مترجم‌یار یا همان CAT tools را شنیده‌اید. طبق نظرسنجی‌های انجام شده توسط دو سازمان معتبر elia و GALA در سال ۲۰۱۷، ۹۰٪ شرکتهای حوزه ترجمه و خدمات زبانی و ۷۷٪ مترجم‌ها در دنیا از این نرم‌افزارها استفاده می‌کنند. بر این اساس، استفاده از این نرم‌افزارها به عنوان روند جاری و متداول جهانی اجتناب ناپذیر است. اما متاسفانه، مترجم‌یارها هنوز در کشور ما مورد توجه و استفاده اکثر مترجمان قرار نگرفته‌اند. در ادامه، چند مزیت اصلی این نرم افزارها را به زبان ساده بیان می کنم:


۱- محیط و نمایش مناسب برای ترجمه


شاید همین یک ویژگی ساده و ابتداییِ مترجم‌یار‌ها برای مجاب کردن شما به استفاده کافی باشد. با این ویژگی، شما واحدهای ترجمه (یعنی جملات یا بخش‌هایی از آن‌ها) را به شکل دو ستونه و منظم مشاهده می‌کنید و ترجمه هر واحد را به راحتی در مقابل آن می‌نویسید. دیگر لازم نیست نرم افزار ورد و نرم‌افزار نمایش دهنده فایل مبدا را به سختی در یک مانیتور جا دهید و مکرراً اسکرول کنید. همچنین، همیشه با یک نگاه متوجه می شوید تا کجا ترجمه کرده‌اید. از طرف دیگر، مرور ترجمه و مطابقت دادن جملات مبدا و ترجمه آن‌ها هم به سادگی انجام می شود.


۲- از گنج پنهان خود محافظت کنید


ترجمه هر جمله انرژی و زمان قابل ملاحظه‌ای از شما می گیرد. با نرم افزار مترجم‌یار، هر جمله‌ای که ترجمه می‌کنید در «حافظه ترجمه» شما ذخیره می‌شود. بنابراین، هرگز نیازی به ترجمه مجدد همان جمله و دوباره‌کاری نخواهید داشت. بلکه، نرم‌افزار با مقایسه متن با واحدهایی که قبلاً ترجمه کرده‌اید، بلافاصله ترجمه را پیشنهاد می دهد و شما به سرعت به جمله بعدی می روید. لازم به ذکر است که نرم‌افزار به راحتی مواردی که نیاز به ترجمه ندارند مانند آدرس ایمیل را هم انتقال می دهد.


شاید فکر کنید احتمال تکرار یک جمله یا عبارت در ترجمه کم است، اما وقتی با مشتریان خاص و در حوزه‌‎هایی محدود کار می‌کنید، موارد تکراری زیاد خواهد بود. ضمناً، در برخی متون، تکرار در خود متن هم زیاد است. متون قراردادها، گزارش‌های سالیانه و فصلی، بروشورها، و دفترچه‌های راهنما از جمله متونی‌ هستند که دارای واحدهای ترجمه تکراری زیادی هستند.


پس هر جمله‌ای که ترجمه می‌کنید را می‌توانید در ترجمه‌های آتی هم مورد استفاده قرار دهید. بنابراین، واحدهای ترجمه‌ای که در حافظه ترجمه‌تان دارید، دارایی‌های ارزشمندی محسوب می‌شوند که باید در حفظشان کوشا باشید.


۳- یکپارچگی، چالشی بزرگ با راه‌حلی آسان


یکی از دغدغه‌های اصلی مشتریان و مترجمان حفظ یکدستی متن ترجمه شده است. در ترجمه سنتی، به علت وقفه در انجام پروژه، فاصله زمانی زیاد در سفارش‌های مشتری یا عدم دقت، ممکن است متون به صورت یکدست ترجمه نشوند. مثلاً، یک واژه در متن مبدا با چند معادل مختلف ترجمه شود، و یا معادل‌ها در اسناد مختلف یک مشتری متفاوت باشند. اما در ترجمه با استفاده از مترجم‌یار، نرم‌افزار با تحلیل هر واحد ترجمه و مقایسه آن با واژه‌نامه (Termbase) و حافظه ترجمه (Translation memory)، واژگان و عبارات مرتبط با آن واحد ترجمه را در پنجره‌های مربوطه نشان می دهد و مترجم با توجه به سابقه ترجمه‌های قبلی و واژه‌های تخصصی مشتری و زمینه، بهترین ترجمه را در کمترین زمان ممکن انجام می دهد.


۴- فرمتینگ، غولی که شاخش شکسته شد


شاید نپسندیم، اما ضرب المثل «عقل مردم به چشمشان است» حقیقت دارد. هر قدر هم که ترجمه ما از نظر اصول ترجمه و زبانشناختی خوب انجام شود، جای یک خروجی تمیز و مرتب پر نمی شود. استاندارد انجام ترجمه در جهان امروز، تحویل ترجمه دقیقاً در قالب و ساختار فایل مبدا است. به این معنی که جداول، شکل ها و نمودار ها باید با همان قالب فایل مبدا ترجمه و منتقل شوند. یکی از کارکردهای نرم‌افزارهای مترجم‌یار همین است. در این نرم‌افزارها، شما صرفاً با قرار دادن هر ترجمه در «تگ» خود، جایگاه آن را مشخص می‌کنید و نرم‌افزار مترجم‌یار خروجی را عیناً مطابق با فایل اصلی اما به زبان مقصد به شما می دهد. البته مترجم باید این خروجی را یک بار بازبینی و مرور نهایی کند.


تمامی موارد بالا به شما کمک می کند سرعت و کیفیت کارتان را افزایش دهید و با تمرکز بر هنر اصلی مترجم، یعنی برگرداندن متن از زبان مبدا به مقصد، درآمد خود را ارتقا دهید. لازم است بگویم، مترجمینی که بر این ابزارها تسلط دارند و توانایی ترجمه بالایی دارند به درآمد های بالای ۱۰ میلیون تومان در ماه نیز دست پیداکرده‌اند.

در صورتی که علاقمند هستید، نسخه آزمایشی 30 روزه SDL Trados 2017 قویترین نرم‌افزار مترجم‌یار جهان را به شکل رایگان دانلود و امتحان کنید، به این آدرس مراجعه نمایید: ‎


http://www.sdltrados.com/products/trados-studio/free-trial.html

نکات طلایی ترادوس: پاورقی

 یکی از مشکلاتی که همهٔ مترجم‌ها در ترادوس به آن بر می‌خورند وارد کردن پاورقی است. در صورتی که فایل مبدأ دارای پاورقی باشد، ترادوس به صورت خودکار و به کمک تگ‌ها پاورقی‌ها را در فایل خروجی وارد می‌کند. ولی در بسیاری از موارد پیش می‌آید که مترجم می‌خواهد توضیحات و موارد دیگری را در پاورقی بیاورد. در این جا است که باید دست به دامن مایکروسافت ورد و ماکروهای آن شوید. در ادامه مرحله به مرحله روش انجام این کار را توضیح می‌دهم.

استفاده از کامنت در ترادوس برای تبدیل به پاورقی

ابتدا، در ترادوس باید عبارت یا جمله‌ای را انتخاب کنید که می‌خواهید به آن پاورقی اختصاص دهید. برای این کار قسمت مورد نظر را (شکل ۱) انتخاب کنید، سپس راست کلیک کنید و گزینهٔ Add comment را انتخاب کنید.

شکل ۱- انتخاب قسمت مورد نظر برای اضافه کردن کامنت

حال متن مورد نظر را در پنجرهٔ Add comment وارد کنید (شکل ۲). 

شکل ۲- وارد کردن متن مورد نظر برای تبدیل به پاورقی

حال می‌رسیم به مرحلهٔ اصلی کار که در مایکروسافت ورد انجام می‌شود. بعد از این که از فایل‌تان خروجی می‌گیرید، کامنت‌ها در ورد نشان داده می‌شوند (شکل ۳).

شکل ۳- نمونهٔ کامنت‌ها در مایکروسافت ورد

برای تبدیل تمامی کامنت‌های موجود در فایل کافی است از ماکروی زیر استفاده کنید:

 

Sub comment2footnote()
Application.ScreenUpdating = False
Dim oDoc As Document, oComment As Comment
Set oDoc = ActiveDocument
For Each oComment In ActiveDocument.Comments
oDoc.Footnotes.Add Range:=oComment.Scope, Text:=oComment.Range.Text
oComment.Delete
Next
Application.ScreenUpdating = True
 End Sub

نحوهٔ استفاده از ماکرو در ورد


برای ساخت ماکرو، ابتدا از تب view گزینهٔ Macros را بزنید و بعد روی Record macro کلیک کنید. بعد از این که روی Ok کلیک کردید، از همین منو روی Stop recording کلیک کنید تا یک ماکروی خالی در فایل تمپلیت ورد ساخته شود. حال کافی است کد بالا را در این ماکرو وارد کنید. برای این کار با زدن روی دکمهٔ Macros پنجرهٔ آن را باز کنید و روی ماکروی مورد نظر کلیک کنید و دکمهٔ Edit را فشار دهید (شکل ۴).

در پنجرهٔ بازشده کد موجود را پاک کنید و کد بالا را در آن paste کنید. حال با ذخیرهٔ این کد ماکروی شما آمادهٔ استفاده خواهد شد. برای اجرای ماکروی ساخته شده روی دکمهٔ Macros کلیک کنید و با انتخاب ماکروی comment2footnote و زدن دکمهٔ Run آن را اجرا کنید. 

به این ترتیب، ماکرویی در اختیار دارید که هر وقت آن را اجرا کنید تمام کامنت‌های موجود در فایل‌تان به پاورقی تبدیل می‌شود.

 

 

 

 

 

روز جهانی ترجمه تصویب شد

سازمان ملل ترجمهٔ حرفه‌ای را به رسمیت شناخت

۲۴ مه ۲۰۱۷ اتفاق ویژه‌ای برای مترجم‌ها، مترجم‌های هم‌زمان و واژه‌شناس‌های حرفه‌ای محسوب می‌شود. در این روز سازمان ملل طی جلسه‌ای شغل مترجمی حرفه‌ای را به رسمیت شناخت.

مجمع عمومی سازمان ملل طبق قطعنامهٔ A/71/L.68 روز ۳۰ سپتامبر (۸ مهر) را روز جهانی ترجمه اعلام کرده است. در تمام شبکهٔ سازمان ملل این روز جشن گرفته می‌شود.

به رسمیت شناختن روز جهانی ترجمه، که اولین بار در سال ۱۹۵۳ جشن گرفته شد، از بدو تأسیس سازمان FIT از مأموریت‌های این سازمان بوده است. تلاش‌های بسیاری، مخصوصاً از طرف یونسکو، برای به رسمیت شناختن روز جهانی ترجمه صورت گرفته است. در اوایل سال ۲۰۱۵، هیئت اعزامی سازمان FIT با ارائهٔ نامه‌ای به دبیر کل یونسکو خواستار بررسی روز جهانی زبان مادری بود، ولی به نتیجه‌ای نرسید.

چندزبانگی، که اجرایش ارتباط پیچیده‌ای با ترجمه، ترجمهٔ هم‌زمان و واژه‌شناسی دارد، یکی از رکن‌های اصلی سازمان ملل است و در میان ۶ زبان رسمی و ۱۹۳ کشورِ عضو جزء اصلی در تعامل با شهروندان محسوب می‌شود. قطعنامهٔ مورد بحث، علاوه بر تکمیل توصیهٔ Nairobi در زمینهٔ نقش ترجمه در ارتباط کشورها، در تجلیل از اهمیت و جایگزین‌ناپذیری ترجمهٔ حرفه‌ای در امور بین‌المللی بشر تأثیر می‌گذارد.

با توجه به این که تقاضا برای تعامل، مشارکت و همکاری در سطح جهانی رو به افزایش است، این قطعنامه نیاز به آموزش نسل بعدی مترجم‌ها، مترجم‌های شفاهی و واژه‌شناس‌های حرفه‌ای را پررنگ می‌کند. سازمان ملل، با همکاری شرکای دانشگاهی‌اش، یکی از مراکز پیشرو تعالی در آموزش مترجم‌ها، مترجم‌های شفاهی و واژه‌شناس‌های حرفه‌ای به شمار می‌رود که به طور مستمر در امنیت و رفاه بین‌المللی کشورهای عضو نقش خواهند داشت.

سازمان FIT و سازمان ملل، هر دو، هدف‌شان گرد هم آوردن مردم جهان است. قطنامهٔ مورد نظر نه تنها سازمان ملل و FIT را به هم نزدیک‌تر می‌کند، بلکه امید است تجلیل از روز جهانی ترجمه در سازمان ملل نقش پر اهمیت زبان‌های اشاره را نیز پررنگ کند.

سرانجام، با توجه به این که این روز اتفاق مهمی در سال ۲۰۱۷ بوده است، کمیسیون اروپا و اتحادیهٔ اروپا برای اولین بار روز جهانی ترجمه را به همراه روز زبان اروپا (EDL) جشن خواهند گرفت.

به امید آن‌ که در سراسر دنیا، به خصوص ایران، از روز جهانی ترجمه تجلیل شود!

 

مضمون #ITD2017 (روز جهانی ترجمه ۲۰۱۷) عبارت است از ترجمه و تنوع.

منبع: FIT